Hôm rồi mình có dịp ngồi trò chuyện với một người anh mà mình rất quý. Câu chuyện đi từ giáo dục, nghiên cứu, sách vở cho đến một câu hỏi rất lớn: làm thế nào để một con người có thể tạo ra tác động vượt ra ngoài chính cuộc đời của mình?
Có ba điều mình suy nghĩ.
#1. Nghiên cứu không chỉ là đào sâu một lĩnh vực. Nghiên cứu là hiểu một vấn đề đủ sâu để có thể thay đổi nó ở quy mô lớn. Có những người dành nhiều năm theo đuổi một câu hỏi, không phải vì họ yêu thích học thuật, mà vì họ tin rằng một nghiên cứu tốt có thể thay đổi cách một hệ thống vận hành, cách một chính sách được thiết kế hay cách hàng triệu người được sống tốt hơn. Càng nghĩ, mình càng thấy nghiên cứu không phải là tích lũy tri thức. Nghiên cứu là tạo ra giá trị từ tri thức.
#2. Viết không chỉ để chia sẻ. Viết là để lưu giữ. Có một thời gian mình nghĩ viết là để nhiều người đọc hơn, tạo tác động lớn hơn hay truyền cảm hứng cho ai đó. Bây giờ mình lại nghĩ khác. Viết trước hết là để không quên. Không quên những điều mình đã sống, những bài học mình phải trả giá mới có được, những niềm tin đã được xây dựng rồi cũng có những niềm tin đã bị phá vỡ. Nếu không viết lại, rất nhiều điều tưởng mình sẽ nhớ mãi rồi cũng sẽ tan đi theo thời gian.
#3. Một cuốn sách không cần đúng với cả thế giới. Nó chỉ cần đúng với cuộc đời của người viết. Mỗi người chỉ có một cuộc đời để trải nghiệm và một góc nhìn rất riêng để kể lại. Điều quan trọng không phải là mình có viết ra một chân lý mới hay không. Điều quan trọng là mình có đủ trung thực với những gì mình đã sống hay không. Có thể một ngày nào đó, những dòng chữ ấy sẽ được đọc bởi một học trò, một người trẻ, hay đơn giản là con của mình. Khi đó, cuốn sách không còn là một sản phẩm. Nó trở thành một cuộc trò chuyện giữa các thế hệ.
Bài viết này cũng là một lời nhắc nhở dành cho chính mình.
Đừng đợi đến khi biết đủ mới viết. Đừng đợi đến khi thành công hơn mới viết. Đừng đợi đến khi nghĩ rằng mình có điều gì thật lớn lao mới viết.
Hãy viết khi trải nghiệm còn chân thật. Hãy viết khi bài học vẫn còn nóng hổi. Và hãy viết đủ trung thực để một ngày nào đó, khi nhìn lại, mình có thể nhận ra mình đã lớn lên như thế nào.
Có lẽ, đó cũng là một cách để cuộc đời không trôi qua một cách lặng lẽ.