🃏 Lá bài hôm nay dành cho bạn là: “Đi với Bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy.”
Nếu đọc câu này trong bối cảnh của công việc hôm nay, bạn sẽ hiểu nó như thế nào?
Đây có lẽ là một trong những câu tục ngữ để bị…hiểu lầm nhiều nhất. Vì đa số chúng ta sẽ xem nó như lời khuyên phải “gió chiều nào theo chiều ấy”, gặp ai cũng cố gắng làm vừa lòng, hay thay đổi bản thân để phù hợp với môi trường.
Nếu nhìn dưới góc độ của tâm lý học hiện đại, đây gần với khái niệm Psychological Flexibility – một trong những năng lực được nghiên cứu nhiều nhất trong Acceptance & Commitment Therapy (ACT). Đó là khả năng thích nghi với hoàn cảnh nhưng không đánh mất điều mình coi là quan trọng.
Có lẽ ông bà không dạy chúng ta trở thành người ba phải.
Ông bà đang dạy một điều khó hơn nhiều.
#1. Đừng nhầm lẫn giữa “thẳng tính” và “thẳng thừng”. Mình từng gặp nhiều bạn trẻ rất tự hào vì “tôi sống thật”. Họ góp ý rất trực diện, phản biện rất mạnh và tin rằng sự thẳng thắn luôn là một đức tính tốt. Nhưng rồi họ ngạc nhiên khi ý tưởng của mình ngày càng ít được lắng nghe. Không phải vì họ sai, mà vì cách họ nói khiến người khác không còn muốn nghe điều đúng nữa. Giữ nguyên quan điểm không có nghĩa là chỉ có một cách để diễn đạt. Cùng một thông điệp, nói với đồng nghiệp sẽ khác nói với khách hàng, khác nói với cấp trên và càng khác khi nói với một người đang tổn thương. Linh hoạt trong giao tiếp không làm giá trị của mình nhỏ đi. Nó giúp giá trị ấy có cơ hội được đón nhận.
#2. Đừng biến nguyên tắc thành sự cứng nhắc. Rất nhiều người nói: “Đây là nguyên tắc của tôi.” Nhưng đôi khi điều họ đang bảo vệ không phải nguyên tắc, mà chỉ là thói quen. Thế giới làm việc hôm nay thay đổi liên tục. AI thay đổi cách làm việc. Đội ngũ đa thế hệ thay đổi cách cộng tác. Môi trường đa văn hóa thay đổi cách ra quyết định. Nếu mỗi thay đổi đều khiến mình phản ứng vì “từ trước đến nay nó là như vậy”, rất có thể điều giới hạn mình không phải thị trường, mà là chính tư duy của mình. Người linh hoạt không thay đổi giá trị cốt lõi. Họ chỉ sẵn sàng thay đổi cách để đi đến cùng một giá trị đó.
#3. Điều chỉnh để kết nối, không phải để hòa tan. Đây có lẽ là điều mình thích nhất ở câu tục ngữ này. Mỗi ngày chúng ta đều “mặc” rất nhiều chiếc áo khác nhau. Trong một buổi sáng có thể là người quản lý với team, là đồng nghiệp trong cuộc họp ngang hàng, là người học khi gặp mentor và là con khi trở về nhà. Nếu chỉ có một cách phản ứng cho tất cả mọi vai trò, mình sẽ rất dễ hoặc làm tổn thương người khác, hoặc tự làm khó chính mình. Trưởng thành không phải là lúc mình chỉ có một phiên bản. Trưởng thành là khi mình biết điều chỉnh cách thể hiện để phù hợp với từng bối cảnh mà vẫn nhận ra đâu mới là con người thật của mình.
Dần dà mình càng hiểu rõ hơn sự khác biệt giữa compromise và adaptation. Compromise là đánh đổi giá trị để được chấp nhận. Adaptation là giữ nguyên giá trị, nhưng thay đổi cách tiếp cận để tạo ra kết quả tốt hơn.
Có lẽ đó mới là điều ông bà muốn nhắn gửi qua câu “Đi với Bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy.”
Không phải sống theo người khác. Mà là đủ linh hoạt để đi qua nhiều môi trường khác nhau mà vẫn không đánh mất chính mình.
Lời mời gọi dành cho bạn: Hôm nay, hãy thử liệt kê những “chiếc áo” mình đang mặc trong một ngày. Có thể là một người quản lý, một đồng nghiệp, một người con, một người bạn, một người bạn đời… Với mỗi “chiếc áo”, bạn đang cần phát huy sự linh hoạt nào của mình nhất? Lắng nghe nhiều hơn? Kiên nhẫn hơn? Quyết đoán hơn? Hay mềm mỏng hơn?
Và cuối ngày, hãy tự hỏi mình một câu: Điều đó có khiến mình trở thành một con người khác đi, hay chỉ giúp mình trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình?
Inbox hoặc chia sẻ với mình điều bạn nhận ra nhé. Mình rất muốn nghe “chiếc áo” nào khiến bạn bất ngờ nhất. 🌿