Sáng nay, lúc bước vào công ty, mình bị vấp và ngã.

Phản ứng đầu tiên là đau.

Rồi trong đầu mình bỗng hiện lên hình ảnh Jennifer Lawrence ngã khi bước lên sân khấu nhận giải Oscar nhiều năm trước. Mình nhớ cô ấy dừng lại một chút, ghi nhận rằng mình vừa té, có chút ngại ngùng, rồi dường như cũng “tận hưởng” luôn khoảnh khắc đó trước khi đứng dậy và tiếp tục bước đi. Sau này, khi nhìn lại, đó lại trở thành một trong những cú ngã đẹp và đáng nhớ nhất trong lịch sử các lễ trao giải.

Tự nhiên mình cũng làm y như vậy. 😄

Mình đứng dậy, gom lại đồ đạc, cảm ơn những người chạy đến giúp rồi đi tiếp.

Điều làm mình để ý không phải là cú ngã.

Mà là mình không thấy ngượng.

Mình chỉ nghĩ: Things happen.

Sau đó mình mới nhận ra, có lẽ não bộ vừa tự làm một điều rất thú vị.

#1. Cách mình diễn giải một sự việc sẽ quyết định cảm xúc của mình về sự việc đó. Bài trước mình từng chia sẻ về cognitive reframing – thay đổi khung nhìn để thay đổi cách mình nhìn một trải nghiệm. Trong tâm lý học, còn có một khái niệm gần với điều đó là cognitive reappraisal: chủ động diễn giải lại một sự việc ngay khi nó đang diễn ra. Cú ngã không thay đổi. Nhưng khi não bộ liên tưởng đến một hình ảnh quen thuộc và bình thường hóa trải nghiệm ấy, cảm giác xấu hổ cũng tự nhiên biến mất. Mình không còn nghĩ: “Sao lại là mình?” Mà chỉ nghĩ: “À, chuyện này cũng xảy ra với rất nhiều người.”

#2. Đôi khi mình cần tạo một khoảng cách với chính trải nghiệm của mình. Trong tâm lý học, điều này được gọi là psychological distancing. Thay vì chỉ nhìn từ góc nhìn của người vừa bị té, mình vô thức nhìn sự việc như đang xem một cảnh phim. Khoảng cách rất nhỏ đó giúp cảm xúc dịu lại và mình phản ứng bình tĩnh hơn. Mình nghĩ kỹ năng này không chỉ hữu ích khi bị té. Nó cũng rất hữu ích trong công việc, khi một cuộc họp không như ý, một dự án gặp vấn đề hay một cuộc trao đổi trở nên căng thẳng. Đôi khi, chỉ cần lùi lại một bước để nhìn sự việc rộng hơn, mình đã có thể đưa ra một phản ứng khác.

#3. Càng có nhiều “điểm tham chiếu”, mình càng bình tĩnh trước những điều bất ngờ. Jennifer Lawrence không làm cú ngã của mình bớt đau. Nhưng hình ảnh đó giúp não bộ mình có một cách diễn giải khác. Mình nghĩ đây cũng là lý do mình thích đọc sách, quan sát con người và lắng nghe câu chuyện của người khác. Mỗi trải nghiệm mình học được đều trở thành một “điểm tham chiếu” để một ngày nào đó, khi gặp tình huống tương tự, mình không chỉ phản ứng theo bản năng mà có thêm một lựa chọn khác. Trong công việc cũng vậy. Một người từng đi qua nhiều trải nghiệm thường không bình tĩnh hơn vì họ giỏi hơn. Họ bình tĩnh hơn vì họ đã có nhiều “điểm tham chiếu” hơn trong đầu.

Một cú ngã sáng nay rồi cũng sẽ qua.

Nhưng mình thích cái cách não bộ của mình phản ứng với nó hơn là chính cú ngã.

Và mình tự hỏi, nếu thay một cú ngã bằng một lần thất bại, một dự án không thành công hay một bước ngoặt trong sự nghiệp, liệu mình có thể tạo ra cho mình một khoảng dừng đủ nhỏ để nhìn sự việc theo một góc khác không?

Happy falling.

Không phải vì té là điều vui.

Mà vì đôi khi, chính cách mình đứng dậy mới là điều đáng nhớ hơn cú ngã.