Có một câu hỏi đã thay đổi cách mình nhìn rất nhiều điều trong quá khứ. Những năm đầu bước vào sự nghiệp, khi gặp một chuyện không như ý, phản ứng đầu tiên của mình thường là: “Why did this happen TO ME?” Một công việc không như mong đợi. Một mối quan hệ kết thúc. Một kế hoạch đổ vỡ. Một cơ hội mình đã rất cố gắng nhưng vẫn không có được. Sau một hành trình đúc kết, mình tập thay đổi chỉ một chữ trong câu hỏi đó. Từ TO ME thành FOR ME. Sự kiện không thay đổi. Nhưng cách mình diễn giải sự kiện thì thay đổi. Và mình nhận ra chính điều đó mới là thứ ảnh hưởng đến cách mình bước tiếp.

#1. Quá khứ không thay đổi, nhưng ý nghĩa của quá khứ thì có thể thay đổi. Có một điều rất thú vị trong tâm lý học: điều ảnh hưởng đến chúng ta không chỉ là bản thân sự kiện, mà còn là cách chúng ta diễn giải sự kiện đó. Khi mình tin một biến cố chỉ đơn giản là một điều không may xảy ra TO ME, mình thường mang theo sự tiếc nuối hoặc cảm giác bất công. Nhưng khi thử chuyển sang câu hỏi: “Nếu chuyện này xảy ra FOR ME thì nó đang muốn dạy mình điều gì?”, mình bắt đầu nhìn thấy những điều trước đây chưa từng để ý. Điều đó không làm trải nghiệm trở nên dễ chịu hơn, nhưng nó giúp biến một trải nghiệm thành một bài học.

#2. Sẽ có lúc những bước ngoặt lớn nhất đến từ những giai đoạn mình ít mong muốn nhất. Nhìn lại cuộc đời mình, có những thay đổi quan trọng lại bắt đầu bằng một tin không vui. Một kế hoạch phải thay đổi. Một cơ hội không đến. Một quyết định mình buộc phải đưa ra. Ở thời điểm đó, mình không hề nghĩ những điều ấy xảy ra FOR ME. Nhưng khi đủ thời gian nhìn lại, mình mới nhận ra nhiều cánh cửa đóng lại đã buộc mình bước sang một con đường phù hợp hơn. Không phải vì mọi chuyện đều tốt đẹp, mà vì mình đã thay đổi sau khi đi qua nó.

#3. Góc nhìn mình chọn hôm nay sẽ ảnh hưởng đến cách mình bước vào tương lai. Mình không biết điều gì sẽ xảy ra trong những năm tới. Sẽ vẫn có những điều ngoài kế hoạch, những thay đổi hay những thử thách mình không mong muốn. Nhưng có lẽ mình sẽ tiếp tục giữ cho mình một câu hỏi: “Nếu chuyện này đang xảy ra FOR ME, thì mình cần học điều gì?” Câu hỏi đó không làm khó khăn biến mất. Nhưng nó giúp mình chuyển từ vị thế của một người đang chịu đựng hoàn cảnh sang một người chủ động tìm ý nghĩa và lựa chọn cách phản ứng.

Điều thú vị là ngôn ngữ không chỉ phản ánh suy nghĩ, mà còn góp phần định hình suy nghĩ.

Trong tâm lý học, có một khái niệm gọi là cognitive reframing – thay đổi khung nhìn để thay đổi cách mình phản ứng với cùng một sự việc. Chỉ một sự thay đổi rất nhỏ trong cách đặt câu hỏi cũng có thể dẫn đến một cách diễn giải khác, một trạng thái cảm xúc khác và cuối cùng là những lựa chọn rất khác.

Mình không tin rằng mọi chuyện xảy ra đều là điều tốt. Cũng không nghĩ mọi nỗi đau đều cần được lãng mạn hóa. Nhưng mình tin rằng mình luôn có quyền lựa chọn cách mang những trải nghiệm đó đi tiếp.

Có người mang theo một vết thương.

Có người mang theo một bài học.

Sự kiện có thể giống nhau, nhưng câu chuyện mình kể về sự kiện đó sẽ quyết định rất nhiều điều phía sau.

Có lẽ, một trong những năng lực quan trọng nhất của một người trưởng thành không phải là né tránh những điều khó khăn, mà là học cách đặt cho mình những câu hỏi tốt hơn.

Còn bạn thì sao? Có một trải nghiệm nào trong cuộc đời mà trước đây bạn từng nghĩ nó xảy ra TO ME, nhưng khi nhìn lại, bạn nhận ra có lẽ nó đã xảy ra FOR ME?