Sau bài viết “Lời nói không mất tiền mua”, tâm trí mình có một lời mời gọi nhỏ. Đó là nhìn lại những lời dạy của ông bà dưới góc nhìn của cuộc sống và công việc hôm nay.

Có lẽ điều đó cũng đến từ tình yêu của mình dành cho những giá trị Việt Nam. Mình luôn thích những dự án gìn giữ văn hóa như The Grandmaster Quest – mình đang ấp ủ, hay bất kỳ nỗ lực nào giúp những tri thức được truyền lại qua nhiều thế hệ tiếp tục sống trong một ngữ cảnh mới.

Ngày nay, chúng ta dễ chia sẻ với nhau những câu như “Think Different.”, “Be the change you wish to see in the world.” hay “People don’t care how much you know until they know how much you care.” Những câu nói ấy rất hay. Nhưng luôn có một mong muốn sau này, nói chuyện với các con mình sẽ không chỉ quote những câu quote tiếng anh, của những người thành đạt nước ngoài, mình muốn nói với các con những câu ca dao – tục ngữ tiếng Việt, với giọng điệu và ngữ nghĩa của người Việt.

Hôm nay mình thử không tarot-reading, mình thử tục ngữ-reading. Cùng xem ông bà đang nhắn điều gì qua “lá bài” hôm nay nhé. Biết đâu, những lời dạy ấy chưa bao giờ cũ, chỉ là mỗi thế hệ lại cần một cách diễn giải mới.

🃏 Lá bài hôm nay: “Tiên học lễ, hậu học văn”: Character before Competence.

Nếu đọc câu này trong bối cảnh của công việc hôm nay, bạn sẽ hiểu nó như thế nào?

Với mình, “lễ” không chỉ là lễ phép. “Lễ” là character. Là cách một người xuất hiện trong công việc trước khi họ chứng minh năng lực của mình.

Điều này càng thú vị trong thời đại AI. Kiến thức ngày càng được democratize. Một kỹ năng mới có thể học qua AI, một khóa học trực tuyến hay chỉ với vài cú tìm kiếm. Khoảng cách về thông tin đang thu hẹp rất nhanh. Nhưng có những điều vẫn không thể tải xuống sau câu lệnh: reliability, accountability và professionalism.

#1. “Lễ” là reliability – sự đáng tin. Người đáng tin không phải là người chưa bao giờ mắc sai lầm. Họ là người mà khi nhận một việc, người khác có thể yên tâm rằng việc đó sẽ được theo đuổi đến cùng. Đúng giờ. Giữ lời. Chuẩn bị trước. Chủ động cập nhật khi có thay đổi. Những việc rất nhỏ ấy dần tạo nên một điều rất lớn: niềm tin. Và trong bất kỳ đội ngũ nào, niềm tin luôn là một loại tài sản.

#2. “Lễ” là accountability – tinh thần chịu trách nhiệm. Mình từng nghĩ năng lực là điều khiến một người khác biệt. Nhưng càng làm việc với nhiều nhà lãnh đạo, mình càng nhận ra điều họ đánh giá cao nhất lại là trách nhiệm. Người chuyên nghiệp không dành nhiều thời gian để tìm lý do hay tìm ai đúng ai sai. Họ dành năng lượng để tìm cách giải quyết. AI có thể giúp mình viết một bản kế hoạch tốt hơn, nhưng AI không thể thay mình nhận trách nhiệm cho một quyết định.

#3. “Lễ” là professionalism – sự chuyên nghiệp trong những điều rất nhỏ. Credit đúng người. Tôn trọng thời gian của người khác. Phản hồi khi đã nhận được thông tin. Dám nói “mình chưa biết” khi chưa biết. Những điều này hiếm khi xuất hiện trong KPI, nhưng lại là thứ quyết định người khác có muốn tiếp tục đồng hành cùng mình hay không. Character không được xây dựng trong một khoảnh khắc. Nó được tích lũy qua hàng trăm hành vi rất nhỏ mà người khác quan sát mỗi ngày.

Càng đi làm, mình càng thấy competence giúp một người có cơ hội. Character quyết định họ có thể đi cùng người khác bao lâu.

Có lẽ đó cũng là lý do ông bà đặt “lễ” trước “văn”. Không phải vì kiến thức không quan trọng, mà vì trước khi trở thành một người giỏi, hãy trở thành một người đáng tin.

Lời mời gọi dành cho bạn: chọn những điều rất rất nhỏ để thực hành trong tuần này: Tìm 3 cơ hội để Đúng giờ; để Nhận trách nhiệm; và để Khen một người vì điều họ đã cố gắng.

Vì character không được xây dựng từ những quyết định lớn, mà từ những điều nhỏ mình lặp lại đủ lâu để người khác có thể đặt niềm tin vào mình.

🌿