Sáng nay mình có dịp gặp một người anh đã đồng hành cùng mình trong hành trình coaching và phát triển bản thân. Hai anh em trò chuyện khá lâu về nhiều chủ đề. Trong đó có một chuyện là mình chia sẻ đến giờ mình vẫn còn sợ lái xe hơi, vì cảm giác có quá nhiều thứ phải xử lý cùng lúc. Anh nói thật ra học lái xe có ba tầng: Car Mechanics, Road Awareness và Traffic Negotiation. Ngồi nghe anh giải thích, mình liên tưởng đến hành trình phát triển sự nghiệp của một người, đặc biệt với những bạn mới đi làm hoặc vừa bước vào vai trò quản lý.

#1. Car Mechanics – Học cách điều khiển chiếc xe (Giỏi chuyên môn). Khi mới học lái, gần như toàn bộ sự tập trung của mình đều dành cho chiếc xe. Tay đặt ở đâu, chân ga, chân phanh dùng lúc nào, đánh lái ra sao, nhìn gương như thế nào. Mọi thao tác đều cần ý thức rất nhiều. Đây cũng là giai đoạn đầu của bất kỳ sự nghiệp nào. Mình học chuyên môn, quy trình, công cụ, hệ thống và cách tạo ra kết quả. Đây là giai đoạn giúp mình làm được việc. Nhưng cũng giống như lái xe, chỉ điều khiển tốt chiếc xe thôi chưa đủ để đi đường dài.

#2. Road Awareness – Để ý đường đi (Hiểu bối cảnh). Khi đã điều khiển được chiếc xe, sự chú ý bắt đầu dịch chuyển từ bên trong ra bên ngoài. Mình không còn chỉ tập trung vào vô lăng nữa, mà phải quan sát làn đường, biển báo, khoảng cách an toàn, dự đoán xe phía trước sẽ rẽ hay phanh và nhận ra những rủi ro trước khi chúng xảy ra. Trong sự nghiệp cũng vậy. Đây là lúc mình chuyển từ việc chỉ hoàn thành công việc sang hiểu bối cảnh mình đang làm việc. Ai là người tạo ảnh hưởng? Điều gì đang là ưu tiên của tổ chức? Thị trường đang thay đổi ra sao? Đội ngũ của mình đang thật sự cần điều gì? Một manager giỏi không chỉ giỏi thực thi. Họ nhìn được bức tranh lớn trước khi đưa ra quyết định.

#3. Traffic Negotiation – Học cách đi cùng những người khác (Tạo ảnh hưởng). Đây là tầng mình thấy thú vị nhất. Giao thông không vận hành chỉ vì ai cũng lái xe giỏi. Nó vận hành vì mọi người liên tục đọc tín hiệu của nhau, nhường đường, nhập làn, giảm tốc hay tăng tốc đúng thời điểm để cùng di chuyển an toàn. Trong công việc cũng vậy. Hiểu bối cảnh mới chỉ là một nửa câu chuyện. Thử thách lớn hơn là làm việc với rất nhiều con người trong bối cảnh đó. Làm sao để các phòng ban cùng đồng thuận? Làm sao để stakeholder tin tưởng? Làm sao để bảo vệ quan điểm mà vẫn giữ được mối quan hệ? Nếu Road Awareness giúp mình hiểu hệ thống, thì Traffic Negotiation giúp mình tạo ra ảnh hưởng trong hệ thống đó.

Điều mình thích nhất ở góc nhìn này là nó giải thích rất rõ vì sao nhiều người rất giỏi chuyên môn nhưng vẫn thấy áp lực khi trở thành manager. Không phải vì họ thiếu năng lực. Mà vì vai trò mới không còn chỉ yêu cầu làm tốt công việc của mình, mà còn đòi hỏi hiểu bối cảnh và điều hướng con người.

Nếu bạn vừa trở thành một new manager, ba tháng đầu tiên đừng quá áp lực phải chứng minh mình giỏi hơn. Hãy dành nhiều thời gian để quan sát, hiểu cách tổ chức vận hành và học cách làm việc thông qua con người. Đó mới là những năng lực sẽ quyết định bạn đi được bao xa.

Còn bạn thì sao? Nếu nhìn lại hành trình sự nghiệp của mình hôm nay, bạn đang dành nhiều thời gian nhất cho Car Mechanics, Road Awareness hay Traffic Negotiation? Mình rất muốn nghe góc nhìn của bạn.