Hôm nay mình ghé mua sinh tố.
Routine quen thuộc – nước ép dứa, không đường. Chỉ khác là dạo này nóng quá nên hôm nay mình muốn uống có đá.
Đang đứng chờ, mắt mình lướt qua quầy trái cây – và dừng lại ở mấy trái bơ. Nhìn rất “ổn”. Mà đúng lúc mình cũng đang muốn có trái cây ở nhà, nên hỏi luôn:
“Chị ơi, có bán bơ không?”
Chị nói có. Mình chọn một trái.
Mọi thứ vẫn rất bình thường. Cho đến lúc tính tiền.
- Dứa: 30.000
- Bơ: 60.000
Tổng: 90.000.
Mình khựng lại một nhịp. Không quá rõ ràng, chỉ là một cái “hửm?” rất nhẹ trong đầu:
“Bơ… 60.000 hả ta?”
Thoáng qua ký ức: “Hình như hôm trước siêu thị tầm 39k/kg…”
Chị nhìn mình, cười rồi nói:
“Bơ này chị để làm sinh tố, 1 trái này chị bán được bao nhiêu tiền đó, nên chị bán lại cho em như vậy. Chị cũng ít khi bán riêng lắm.”
- Và chị không hề dùng từ “mắc”.
Mình cười:
“Dạ không sao đâu chị.”
Mình trả tiền, lấy bơ, lấy nước – rồi đi về.
Không có gì lớn xảy ra.
Nhưng trên đường về, mình thấy đây là một ví dụ thú vị cho câu chuyện về định vị giá trị bản thân.
1. Giá trị không chỉ là “bạn là ai” – mà là “bạn đang ở đâu”
Cùng là một trái bơ.
Nhưng khi nó nằm ở siêu thị – nó được định giá theo kg.
Khi nó nằm trên quầy sinh tố – nó trở thành nguyên liệu cho một sản phẩm có giá trị cao hơn.
Bản chất không đổi.
Nhưng ngữ cảnh thay đổi → giá trị thay đổi.
Trong công việc cũng vậy:
- Có người rất giỏi nhưng ở môi trường không tận dụng được năng lực → giá trị bị “flatten”
- Có người đặt mình đúng chỗ → cùng năng lực đó, nhưng giá trị được nhìn nhận rất khác
2. Định giá không bắt đầu từ thị trường – mà từ cách bạn nhìn giá trị mình tạo ra
Điểm mình thấy rõ nhất ở chị bán sinh tố là:
chị không bán theo “giá bơ ngoài kia”.
Chị bán theo giá trị mà chị có thể tạo ra từ trái bơ đó.
- Rất rõ mình đang tạo ra cái gì
- Rất rõ nó đáng giá bao nhiêu
- Và không cần điều chỉnh chỉ vì phản ứng ban đầu của người mua
Đây là một dạng “self-positioning” rất bản năng nhưng rất chuẩn:
Bạn không chỉ bán cái bạn có – Bạn đang bán cái bạn tạo ra
3. Giá trị cũng đến từ việc bạn có “được chọn” hay không
Một chi tiết nhỏ nhưng mình thấy thú vị:
trái bơ đó phải đủ đẹp – đủ “nõn nà”, đủ hấp dẫn – để nằm trên quầy, và để mình chọn.
Không phải mọi “trái bơ” đều có cơ hội đó.
Trong hành trình cá nhân:
- Không phải ai cũng được nhìn thấy
- Không phải ai cũng được chọn
- Và không phải ai cũng chủ động đặt mình vào vị trí để được chọn
Giá trị, ở một mức độ nào đó, cũng là khả năng xuất hiện đúng chỗ, đúng cách
Và một góc nhìn khác…
Thật ra lúc đó mình không suy nghĩ quá nhiều. Chỉ thấy: ừ, hay.
Nhưng đến lúc ngồi viết lại, mình nhận ra: mình đã “mua” được hai góc nhìn về giá trị – chỉ với 60.000.
Tự nhiên thấy 60.000… không mắc nữa 🙂
Có những bài học không cần quá lớn.
Chỉ cần đủ “đúng lúc”.
Và đôi khi, định vị giá trị bản thân
không bắt đầu từ những framework phức tạp,
mà từ cách bạn nhìn những điều rất nhỏ – như một trái bơ trên quầy sinh tố. 🌿